WIKI

Activity Based Costing

Bewerken

Door Pien Naber

Activity Based Costing vormt de basis voor onze huidige kostprijsmethodiek. Het kent zijn oorsprong in de industrie en werd door Robin Cooper en Robert Kaplan beschreven in 1988 als een aanpak waarmee het probleem opgelost kon worden van de traditionele kostprijsberekening. In plaats van het gebruik van discutabele percentages bij de toewijzing van kosten, wordt bij ABC geprobeerd oorzaak en gevolg relaties te benoemen om kosten te verdelen.

Uitleg ABC methodiek in de Nederlandse ziekenhuiszorg

De basis voor ieder kostprijsmodel, ook binnen ziekenhuizen, is de boekhouding, met kosten als personeelskosten, huurkosten, rentekosten, et cetera. Daarnaast maken de ziekenhuizen gebruik van afdelingen en organisatorische eenheden zoals zorggroepen (administratief: kostenplaatsen), waarvan op kwartaal- of maandbasis bekend is welke kosten ten opzichte van begroting worden gemaakt.

In het algemeen kent een kostprijssysteem  (ongeacht welke bedrijfstak) – waarbij kosten van personeel en middelen aan kostenobjecten worden toegerekend – de volgende doelen:

  • Process control: een verbeterde beheersing van interne bedrijfsprocessen.
    • Voor ziekenhuizen behelst dit sturen op kosten van zorgactiviteiten.
  • Product costing: een verbeterd inzicht in de integrale kosten per product, dienst of klant. inclusief verschillenanalyse en nacalculatie.
    • Voor ziekenhuizen behelst dit sturen op kosten van zorgproducten.
  • Pricing: een verbeterde onderbouwing van externe en interne tarieven.
    • Voor ziekenhuizen gaat het hier om de onderbouwing van DBC-tarieven.

De complexiteit zit bij de ziekenhuizen vooral in het grote aantal grootboekrekeningen, afdelingen, verrichtingen en zorgproducten. En de wijze waarop je kosten toerekent. Dit betekent dat een kostenmodel zeer omvangrijk en complex is. De grootste ziekenhuizen hebben:

  • vele honderden grootboekrekeningen;
  • duizenden personeelsleden;
  • duizenden kostenplaatsen;
  • duizenden zorgactiviteiten (verrichtingen);
  • duizenden zorgproducten.

Kleinere en middelgrote ziekenhuizen hebben mogelijk wat minder grootboekrekeningen dan grote, zeker wat minder kostenplaatsen, maar bijna evenveel verrichtingen en zorgproducten.

Deze structuur van de door ziekenhuizen gehanteerde kostenmodellen bevat dus kostensoorten, kostenplaatsen, activiteiten en zorgproducten. Deze zijn deels vrij in te richten en deels opgelegd door de NZa:

  • rekeningschema: redelijk uniform, maar vrij in te richten;
  • kostenplaatsen: vrij in te richten. Deze volgen het organogram van de instelling;
  • zorgactiviteiten: verrichtingen volgens standaard NZa6 / CBV;
  • zorgproducten: DBC’s volgens standaard NZa.