Patiëntperspectief

Promotieonderzoek dialysetherapie bij ouderen: must of alternatief?

Dialysetherapie voor ouderen met chronische nierziekte is intensief en past niet altijd bij de behandeldoelen van patiënten. Promovendus Wouter Verberne zette de voor- en nadelen van dialysetherapie tegenover elkaar en verrichte onderzoek naar een zorgalternatief. De studie wordt nu gebruikt om bij te dragen aan richtlijnen voor nefrologie in Nederland en Europa.

Op dit moment vormen patiënten tussen 70 en 80 jaar de grootste en snelst groeiende groep die door gevorderde chronische nierziekte (CKD) wordt getroffen. Omdat de nierfunctie na verloop van tijd sterk vermindert, kan dialyse nodig zijn om het bloed te filteren.

Zorgdoelen

In landen als Nederland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wordt dialyse als de standaardbehandeling voor oudere patiënten beschouwd. “Maar het is een intensieve therapie, die misschien niet past binnen de zorgdoelen van ieder individu”, merkt Wouter Verberne, internist in opleiding aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht), op. In vergelijking met jongere patiënten lijden ouderen over het algemeen aan meerdere aandoeningen en zijn ze kwetsbaarder. “Dit heeft het dilemma opgeworpen dat ten grondslag ligt aan mijn huidige onderzoek: hebben alle oudere patiënten echt baat bij dialyse?” Verberne verdedigde zijn proefschrift op 14 oktober.

Zinnige zorg

Verberne voerde zijn studie uit onder begeleiding van Willem Jan Bos, hoogleraar Nierziekten en Uitkomsten van Zorg aan de Universiteit Leiden en arts op de afdeling Interne Geneeskunde van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Als oud-student van dokter Willem Kolff – uitvinder van de kunstnier – beschrijft Bos Kolffs inspanning om te begrijpen wat zinvolle zorg is voor de individuele patiënt: “Hij zei altijd: ‘Je moet altijd samen overleggen over de voor- en nadelen van een intensieve behandeling als dialyse.’ Interessant is dat Verberne tijdens zijn onderzoek vaststelde dat veel patiënten wilden weten wat de verschillende therapiemogelijkheden waren.”

Alternatieve behandeling

Conservatieve behandeling – die bestaat uit actieve behandeling van patiënten met medicijnen, dieet- en leefstijladviezen – is geopperd als een mogelijk alternatief voor dialyse. “Bij dit behandeltraject is het belangrijkste doel de levenskwaliteit van het individu te behouden me behulp van adequate symptoomcontrole, en niet zozeer om het leven te verlengen”, legt Verberne uit.

Uitkomsten vergeleken

Vergelijkende gegevens over de resultaten van beide behandelingen zijn momenteel echter beperkt. Om de waarde van elke behandeling te bepalen, voerde Verberne een retrospectieve studie uit. Daarin werden patiënten van 70 jaar of ouder met gevorderde chronische nierziekte opgenomen die tussen 2004 en 2016 zorg ontvingen in het St. Antonius Ziekenhuis. Deze groep had expliciet gekozen voor dialyse of conservatieve behandeling.

De onderzoeker toonde aan dat oudere patiënten die kozen voor dialyse langer leefden, maar dat de toename in levensjaren voor degenen boven de 80 of met meerdere ziekten niet significant was. “Ondertussen bleek de kwaliteit van leven van beide patiëntengroepen vergelijkbaar en waren de therapielast en -kosten significant lager voor patiënten die kozen voor conservatieve behandeling. De conservatieve benadering is dus een geschikt zorgalternatief voor ouderen.”

Gedeelde besluitvorming

Bos benadrukt dat het belangrijk is om het besluitvormingsproces rond de behandeling in de spreekkamer te delen: “Zorgverleners moeten verder kijken dan wat alleen vanuit medisch oogpunt als voordelig wordt beschouwd en ook rekening houden met wat de levensdoelen van het individu zijn.”

Hij herhaalt dat alle beschikbare opties – inclusief conservatieve behandeling – openlijk moeten worden besproken. “Patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat hun keuze om niet te dialyseren serieus wordt genomen en dat het mogelijk is om de overlevingsduur en de levenskwaliteit te verlengen door de symptomen, het dieet en de medicatie onder controle te houden.”

De studie van Verberne wordt nu gebruikt om bij te dragen aan richtlijnen voor nefrologie in Nederland en Europa.

Reacties

Comments

  1. Lector VBHC

    Een prachtige studie lijkt me dit. Waardevol om ook de conservatieve behandeling goed te registreren naast alle andere behandelmodaliteiten. Zou graag dissertatie in zijn geheel lezen.